DIEN UW AANGIFTE TIJDIG IN TEGEN 17 SEPTEMBER 1999

De uiterste datum van indiening voor de aangiftes in de vennootschaps- en rechtspersonenbelasting is midden vorige maand in extremis verlengd tot vrijdag 17 september 1999. Dit betekent dat de belastingplichtigen hun aangifte moeten doen toekomen aan de dienst die op het aangifteformulier is vermeld uiterlijk op 17 september 1999. De vraag die daarbij onmiddellijk naar voor komt is wat bedoeld wordt met de passus "doen toekomen". Geldt in deze de postdatum en vooral: hoe kan een belastingplichtige bewijzen dat hij zijn formulier heeft doen toekomen op de uiterste dag? Kan hij dat niet, dan kunnen de sancties immers hard zijn.

In een persbericht heeft de minister van FinanciŽn bevestigd dat de vastgestelde termijn voor het indienen van de aangiftes in de vennootschapsbelasting, de rechtspersonenbelasting en de belasting van niet-inwoners (vennootschappen) wordt herzien omdat de verdeling van de aangiftes enige vertraging heeft opgelopen. Daarom wordt de uiterste datum voor het indienen van de aangiftes in de vennootschapsbelasting en de rechtspersonenbelasting over het aanslagjaar 1999, die aanvankelijk was vastgesteld op 31 augustus 1999 verlengd tot 17 september 1999. Voor de aangiftes in de belasting van niet-inwoners is die datum vastgesteld op 30 september 1999.

Wetboek

Het wetboek van de inkomstenbelastingen (W.I.B. 1992) stelt dat de belastingplichtige zijn aangifte moet doen toekomen aan de dienst die op het formulier is aangegeven binnen de termijn die op dat formulier is aangegeven. Dit impliceert meteen dat het (aangetekend) verzenden van de aangifte op de uiterste datum steeds zal leiden tot een laattijdige aangifte. De aangifte moet immers op de laatste dag van die termijn bij de fiscus toekomen. Pas versturen op die datum zal dus zo goed als steeds betekenen dat de aangifte pas na die datum door de post zal bezorgd worden aan de fiscus.

Daarmee is duidelijk dat veel aangiftes in de vennootschaps- en rechtspersonenbelasting dit jaar daadwerkelijk bij de administratie moeten afgeleverd worden uiterlijk op 17 september 1999. Maar hoe kan een belastingplichtige bewijzen dat hij effectief op die datum zijn aangifte heeft bezorgd? Laten we als voorbeeld het geval nemen waarbij de belastingplichtige zijn aangifte in de brievenbus van de fiscus deponeert om 23.55 u. op 17 september 1999. In dergelijk geval zal de fiscus deze aangifte vinden op maandagmorgen 20 september 1999. Zoals steeds zal hij dan een datumstempel aanbrengen op de aangifte als datum van ontvangst. En, tenzij meteen tolerantie wordt ingebouwd, zal die datum 20 september 1999 zijn. Gevolg: de fiscus zal deze aangifte als laattijdig beschouwen. Wat kan de belastingplichtige doen?

Cassatie

Cassatie stelt in deze dat de belastingplichtige er moet voor zorgen dat de aangifte tijdig toekomt bij de betrokken dienst. Indien de aangifte bij gewone verzending of bij deponering in de brievenbus van het belastingkantoor werd ingediend, kan een betwisting ontstaan. In dat geval kan de administratie zich enkel baseren op de datumstempel van binnenkomen die zijzelf op de aangifte heeft aangebracht voor zover de fiscus de indiendatum op geen andere wijze kan bewijzen. In dergelijk geval moet de belastingplichtige het bewijs van tijdige overlegging leveren. Dat bewijs mag hij evenwel leveren met alle middelen van recht, getuigenbewijs en vermoedens inbegrepen (Cass., 24 mei 1991, F.J.F., 91/154, p. 330).

In ons voorbeeld heeft de belastingplichtige dus een groot probleem. Hij zal moeten bewijzen dat de aangifte in de brievenbus werd gestopt om 23.55 u. Eerste oplossing: hij neemt een deurwaarder mee die bevestigt dat de aangifte inderdaad op dat moment werd gebust. Niemand zal twijfelen aan de verklaring van die deurwaarder. Hij zou ook een vriend kunnen meenemen en deze zo nodig als getuige oproepen indien betwisting ontstaat rond het moment van indiening. Maar via vermoedens zou een en ander ook kunnen aangetoond worden. Stel dat betrokkene om zijn aangifte te posten, een parking binnenrijdt kort bij het belastingkantoor en een ticket ontvangt met vermelding van het uur. Uit dit bekend feit zou de rechter kunnen afleiden dat de aangifte wel degelijk tijdig werd ingediend.

Sancties

Als de administratie besluit tot een laattijdige aangifte, kan zij een aanslag van ambtswege vestigen (art. 351, eerste lid W.I.B. 1992). Een aanslag van ambtswege heeft de omkering van de bewijslast tot gevolg. In normale omstandigheden is het immers de fiscus die moet bewijzen dat de inkomsten die in de aangifte zijn vermeld, onjuist zijn. Bij een aanslag van ambtswege kan de administratie een goed onderbouwde inkomstenafrekening opstellen op basis van de gegevens waarover zij beschikt. Zo zal alsnog een belastbaar resultaat voorgesteld worden. En dan moet de belastingplichtige eventueel aantonen dat dit cijfer niet het juiste is.

Maar naast deze sanctie kan de fiscus bijkomend een boete opleggen van 2.000 tot 50.000 BEF voor dergelijke overtreding (art. 445 W.I.B. 1992). Bij gebrek aan enige kwade trouw of aan het opzet de belasting te ontduiken vanwege de belastingplichtige, zal de fiscus bij een eerste overtreding trouwens geen boete vestigen (Circ. nr. Ci.RH.891/454.103 d.d. 28.09.1993, Bull.Bel., nr. 732, p. 3129). Daarnaast kan de fiscus een belastingverhoging opleggen van 10 tot 200 procent (art. 444 W.I.B. 1992). Maar ook hier zal bij een eerste overtreding bij ontstentenis van kwade trouw niets aangerekend worden. Beide sancties kunnen principieel tezamen opgelegd worden. Maar de fiscus stelt zelf dat een overtreding die op een voldoende wijze door middel van een belastingverhoging kan worden bestraft, niet bijkomend moet bestraft worden met een geldboete (Com.IB 444/41). Merk trouwens op dat wanneer wordt afgezien van de bestraffing, de overtreding als onbestaande wordt beschouwd zodat een volgende overtreding opnieuw als eerste geldt. Er kan dus meermaals opeenvolgend tot niet-bestraffing worden besloten (PV nr. 839 SCHOETERS, 03.04.1997, V & A Kamer, nr. 102, p. 13867).

Moraal van het verhaal? Stuur uw aangifte tijdig aangetekend op of vraag de fiscus dat hij U de indiening van uw aangifte bevestigt. In dat geval zal de fiscus U een ontvangstbewijs bezorgen (Com.IB. 1992 307/22). De instructies van de administratie aan haar ambtenaren stellen dat dit "onmiddellijk" moet gebeuren nadat zij een summier onderzoek hebben uitgevoerd. Of nog beter: neem een vriend of vriendin mee en ga achteraf een goeie pint drinken. Vergeet wel Uw kasticket niet te vragen ťn te bewaren ...

Jan VERHOEYE, accountant, docent Hogeschool Gent en gastprofessor Universiteit Gent.
Gepubliceerd op 3 september 1999.